Geld maakt niet gelukkig

Dit aforisme van Danny Kaye verwoordt het onderbuikgevoel van veel mensen. Je weet natuurlijk wel dat geld niet gelukkig maakt, maar ondertussen..? Uit wetenschappelijk onderzoek blijkt dat mensen natuurlijk voldoende inkomen nodig hebben om te voorzien in de basisbehoeften. Daarboven blijkt meer inkomen niet bij te dragen aan meer geluk. Dat zit zo.

Geld went…

Midden jaren negentig in de auto naar Toscane. De zon strak aan de hemel en de raampjes open. Airco? Mobiele telefoon? Geen sprake van. Tegenwoordig is het voor veel mensen in Nederland bijna niet meer voor te stellen dat je zonder airco in de auto op vakantie gaat. Of dat je telefonisch, overal ter wereld en iedere minuut van de dag, niet bereikbaar zou zijn. Niets went zo snel als de luxe van geld. Veel mensen denken of handelen in de geest van: ‘het kost wat, maar dan heb je ook wat’.

Inkomensverslaving

Dit type denken ligt mede ten grondslag aan wat Richard Layard de inkomensverslaving noemt. We raken zo vertrouwd met luxe en geld, dat we bijna ongemerkt ook meer geld uitgeven om dit gewenste niveau te handhaven of meer na te streven. Dat werkt volgens Layard (2005) als volgt: ‘iedere euro opslag in werkelijk inkomen geeft een stijging van veertig procent in benodigd inkomen. Dus als ik dit jaar een euro extra verdien levert me dat meer geluk op, maar volgend jaar leg ik mijn inkomen langs een lat die veertig procent hoger ligt.’ Daarmee wordt veertig procent van de winst binnen één jaar teniet gedaan.

Op school zeiden ze dat geld niet alles is, maar dat het om geluk gaat. Maar zodra mijn moeder dat hoorde, stuurde ze me naar een andere school. Zsa Zsa Gabor

Trappen in de Hedonistische tredmolen

Stel dat je inkomen stijgt door een promotie of een nieuwe baan. Op de korte termijn word je daar gelukkiger van. Mensen wennen echter snel aan meer geld. Om hetzelfde geluksniveau te handhaven, is dan weer meer inkomen nodig. Dat krijg je bijvoorbeeld door harder te werken. Dit wordt de hedonistische tredmolen genoemd. Iedere keer moet je harder trappen om hetzelfde geluksniveau te handhaven. Steeds harder werken en minder vrije tijd kent ook zijn grenzen. Het is in ieder geval iets om over na te denken, want een tweede huis of een mooie boot maakt mensen niet per definitie gelukkiger …

Een luxe discussie?

Ja! Zeker als je deze discussie afzet tegen het aantal mensen dat in Nederland onder het bestaansminimum leven. Voor deze groep heeft een stijging van het inkomen direct een positief gevolg voor geluk. In de niet westerse landen blijkt er nog een geheel andere samenhang tussen inkomen en geluk te zijn. De Britse econometrist Paul Collier heeft aangetoond dat landen, waarvan het gemiddelde inkomen per hoofd van de bevolking lager is dan 2500 Dollar per jaar, worden geteisterd door gewelddadige conflicten en instabiliteit. Deze ondergrens is nodig om de vorming en instandhouding van een democratie te garanderen. Ter vergelijking. In Afrika hebben slechts twee landen een gemiddeld inkomen per hoofd van de bevolking hoger dan 2500 Dollar per jaar: Botswana en Zuid-Afrika. Alle landen in Europa scoren hoger.

Kiezen doet ertoe

Het heeft zin om bewust te kiezen voor meer vrije tijd of meer werken. Zeker als deze keuzen aansluiten bij jouw manier van het combineren van leven en werken. Op het eerste gezicht lijkt bewuste keuze voor meer vrije tijd en voldoende inkomen heel verstandig vanuit het standpunt van geluk. Daardoor heb je namelijk voldoende tijd om aandacht te besteden aan sociale relaties, hobby’s, eigen ontwikkeling en andere belangrijke factoren die je geluk mede bepalen.

Oordeel echter niet te snel negatief over mensen die ervoor kiezen om hard en veel te werken. Veel te haastig worden stereotypen als workaholic uit de kast gehaald. Volgens geluksdeskundige Ruut Veenhoven staat op actief zijn wel degelijk een premie voor geluk. Kortom: door hard te werken ben je actief en dat doet er ook toe als het om geluk gaat.

Gelukkig zijn en de hoeveelheid tijd die aan werken wordt besteed is een keuze. Door het mechanisme van de inkomensverslaving zijn de meeste mensen zich er helaas niet zo bewust van dat er daadwerkelijk iets te kiezen valt; voor jezelf én maatschappelijk…

Bron: 100 Geluksversnellers: www.versnellers.nl