Breder inzetbaar met generieke competenties

Hans

Met veel plezier heeft Hans zijn studie aan de Hogere Hotelschool gevolgd. Voor hem is werken als manager in een hotel een droom, die is uitgekomen. Vanaf zijn eerste jaar als manager van een hotel heeft hij stap voor stap carrière gemaakt. Ieder jaar werd Hans manager van weer een groter of bekender hotel. Hij heeft in tien landen gewerkt voor steeds grotere internationale hotelketens. Tijdens zijn werk is Hans er achter gekomen dat hij heel creatief is. In samenwerking met enkele grote, internationale marketingbureaus heeft hij reclamecampagnes opgezet en loyalityprogramma’s geïmplementeerd. Na ruim tien jaar in de hotelbusiness heeft Hans ervoor gekozen om zich bij een reclamebureau zich te specialiseren in het ontwerpen van reclamecampagnes. Weliswaar zijn de grotere internationale hotelketens de vaste klanten van dit bureau, toch heeft hij in feite heel ander werk. Werk waar hij oorspronkelijk niet voor opgeleid leek…

Veranderen van baan en functie, zoals in het voorbeeld van Hans komt steeds vaker voor. Ook blijken beroepen en functies minder stabiel te zijn dan vroeger gedacht. De rol van de docent in het onderwijs is de afgelopen jaren bijvoorbeeld fundamenteel veranderd: van kennis aan- en overbrengen naar coach die studenten en leerlingen ondersteunt bij het zelfstandig leren.

Kennis ontsluiten

Kennis is mede onder invloed van de nieuwe technologie een heel andere grondstof geworden. Niet meer alleen opgeslagen in de boeken en de hoofden van mensen, maar duidelijk alom aanwezig. Er is zoveel kennis beschikbaar dat het hebben van kennis alleen niet het belangrijkste meer is. Cruciaal is de bekwaamheid om kennis ontsluiten. Het gaat er dan om de juiste kennis kunnen ontsluiten, op het juiste moment voor de juiste personen of teams om zo de juiste resultaten te kunnen realiseren.

Voor organisaties én voor professionals is het van vitaal belang om in een snel veranderende wereld in staat te zijn om steeds de juiste kennis op het juiste tijdstip beschikbaar te hebben. De veranderingen rondom het ontsluiten van kennis heeft zeker gevolgen voor kennisintensieve beroepen en organisaties en de daarmee samenhangende, veranderende functies. Denk eens aan de gevolgen van het internet voor veranderingen in vorm en functie van organisaties en beroepen zoals medische en verpleegkundige professionals, psychologen, maatschappelijk werkenden, pedagogen, ict-professionals, consultants, trainers, taalkundigen, analisten, bestuurskundigen enzovoort.

Generieke competenties

Organisaties, beroepen en functies kunnen (geleidelijk) veranderen of zelfs helemaal verdwijnen. Maar de behoefte aan breed opgeleide professionals blijft. Kennis is namelijk dé grondstof om in de hedendaagse (kennis)economie met succes te kunnen opereren. Alleen kennis is echter onvoldoende. Aan eigentijdse professionals worden meer eisen gesteld om effectief te kunnen (samen)werken en communiceren in verschillende contexten en arbeidsituaties. Bedoeld worden de algemene of generieke competenties (bekwaamheden) die nodig zijn om als professional, ook in een snel veranderende wereld, effectief te kunnen werken en zichzelf te ontwikkelen. De generieke competenties heb je in feite in ieder beroep of functie nodig. Deze vormen de kern van het professionele handelen. Door over generieke competenties te beschikken is het een stuk eenvoudiger om van baan, functie of beroep te veranderen. Met als kanttekening dat het afhankelijk is van de organisatie en de eisen die aan de functie worden gesteld of er meer een beroep wordt gedaan op bepaalde generieke competenties dan op anderen.

Beroepsspecifieke competenties

Daarnaast heb je nog de beroepsspecifieke competenties, die verschillen natuurlijk per beroep en kunnen ook nog anders zijn in de verschillende arbeidssituaties. Denk bijvoorbeeld aan managers, verkopers, verpleegkundigen en ingenieurs, die afhankelijk van de context waar ze werken, over andere beroepsspecifieke competenties dienen te beschikken. Door de beroepsspecifieke competenties worden vaak bijzondere eisen gesteld, die de keuze voor de ontwikkeling van je loopbaan in sterke mate bepalen. Stel dat je orthopedagoog wil worden of (rock)muzikant, dan bepalen de beroepsspecifieke competenties veel meer of jij geschikt bent voor dat beroep dan de generieke competenties. Terwijl het voor de algemene ontwikkeling als professionele beroepsbeoefenaar altijd noodzakelijk is om over voldoende bagage te beschikken als het gaat om de generieke competenties.

Breed én diep

Samengevat komt het erop neer dat de eigentijdse professionals breed is opgeleid als het gaat om de generieke competenties. Terwijl er toch voldoende inhoudelijke verdieping nodig is om effectief in de praktijk te kunnen werken. Verdieping vindt dus plaats in de beroepsspecifieke competenties.